“अधिकार र कर्तव्य एकै सिक्काका दुई पाटा हुन्, त्यसैले आफ्नो अधिकारका लागी लड्नेले आफ्नो कर्तव्य पनि बुझ्नु पर्छ र त्यसलाई पुरा गर्नु पर्छ ।” यो कुरा मैले सानो हुँदा चार कक्षाको सामाजिक किताबमा पढेको थिए । यो भनाईलई पुष्टि गर्न सरले विभिन्न किसिमका उदाहरण दिनुहुन्थ्यो जसले गर्दा मलाई लाग्थो साच्चै अधिकार र कर्तव्य एकै सिक्काका दुई पाटा हुन् ।
तर आजकालको यो देशको स्थितिलाई नियाल्ने हो भने यहाँ आफ्नो अधिकार प्राप्तिको लागी हरेक व्यक्ति, समुह, दल आदी आफुलाई विभिन्न नाम दिएर सधै जसो बन्द, हडताल, तोडफोड, आगजनी ईत्यादी गर्नमा व्यस्त छन् र उनीहरु सबै आफ्नो देशप्रतिको दायित्व र कर्तव्यलाई बिर्सिरहेका छन् । यता देखि त्यता सम्म, जनता देखि नेतासम्म सबैजना आफ्नो कर्तव्यलाई बिर्सिएर मात्र आफ्नो अधिकारको निम्ति लागी परेका छन् ।
हाम्रो नेपालमा अहिले जनतालाई संविधान चाहिएको छ, त नेतालाई कुर्सी । जनता जसरी भएपनि नयाँ संविधान ल्याउन चाहान्छन्, त नेताहरु जसरी हुन्छ आफ्नो कुर्सी बचाउने र भत्ता खाने सुरमा लागी परेका छन् । यसमा हामी जनताले पनि कहिल्यै सोचेनौ कि देश र नेता प्रति हाम्रो दायित्व र कर्तव्य के हो ? जहिले नेताहरुलाई गाली मात्र गरिह्यौ र कहिल्यै सोचेनौ कि कसरी नेता र दलहरुलाई सहयोग गरेर देशमा शान्ति र बिकासको मुल फुटाउने ? नेता र दलहरुको त झन के कुरा गर्ने, उनीहरुले आफुलाई भोट दिएर जिताएका जनतालाइ त कुर्सीमा पुगेपछि बिर्सिए बिर्सिए, मातृ भुमि प्रतिको आफ्नो दायित्व र कर्तव्यलाई पनि वेवास्था गरेर त्यहि घुम्ने कुर्चिमाथि निदाईरहेका छन् । त्यसैले आजको यो स्थिति देख्दा मलाई त्यो सानो छदाँ पढेको कुराको सम्झना भयो र लाग्यो हामी सम्पुर्ण नेपालीहरु (जनता होस् या नेता) त एउटा पाटो नभएको खोटो सिक्का रहेछौ । हामी आफु त खोटो भयौ भयौ, यो सुन्दर, शान्त र रमणीय भनेर संसारमा नै ख्यातीप्रप्त देश नेपाललाई पनि खोटो सिक्का बनाईरहेका छौ जसको कुनै अस्तित्व र महत्व छैन ।
